Chemin de Fer de la Baie de Somme
Het Franse Département de la Somme dankt zijn naam aan de 250 km lange rivier die ter hoogte van de Baie de la Somme in het Kanaal uitmondt. In de negentiende eeuw was St. Valery sur Somme, gelegen langs deze prachtige baai, een belangrijke vissers- en handelshaven. De Compagnie du Chemin de Fer du Nord besloot dan ook om het stadje te verbinden met de spoorlijn Paris - Calais en opende in 1858 een normaalsporige verbinding tussen Noyelles sur Mer en St. Valery. In 1884 besliste het Département de la Somme om een lokaal metersporig spoorwegnet uit te bouwen en gaf de exploitatie ervan in handen van de Société Générale des Chemins de Fer Economiques of SE. Zo werd Noyelles met Le Crotoy en met Forest l'Abbaye verbonden, St. Valery met Cayeux sur Mer en Abbeville met Dompierre sur Authie. Tussen Noyelles en St. Valery nam de SE de exploitatie van de Compagnie du Chemin de Fer du Nord over en werd het smalspoor gewoon tussen het bestaande normaalspoor aangelegd. Vaak kon men hier metersporige locomotieven normaalsporige wagens zien slepen, een situatie die pas in 1973 verdween toen de nationale spoorwegmaatschappij SNCF het goederenvervoer op deze lijn overnam.
De sluiting in 1965 van het traject tussen Noyelles en Forest l'Abbaye en in 1969 van het gedeelte Noyelles - Le Crotoy was de aanleiding tot het oprichten van de museumvereniging Chemin de Fer de la Baie de Somme (CFBS). Dit gebeurde op 13 maart 1970. De eerste toeristische trein reed pas op 4 juli 1971 en het duurde zelfs nog tot 8 juli 1972 vooralleer de officiële inhuldiging in het station van Le Crotoy plaats vond. Vanuit dit ondertussen gerestaureerde eindpunt rijden de CFBS-treinen via de stopplaatsen Favières en Morlay naar het SNCF-station van Noyelles waar na het kopmaken doorgereden wordt tot St. Valery. Hier bevindt zich niet alleen het hoofdkwartier van de vereniging maar ook de stelplaats St. Valery Canal waar al het rollend materieel nauwgezet wordt gerestaureerd en onderhouden. Vanuit dit charmante provincieplaatsje met z'n vele visrestaurants en mosselhuizen gaat het vervolgens richting Routhiauville, Lanchères - Pendé, Hurt en het bad-stadje Cayeux sur Mer (Brighton Plage). De totale lengte van de museumlijn bedraagt zo'n 27 km.
Op 26 augustus 2000 organiseerde GTF (Groupement Belge pour la promotion et l'exploitation Touristique du Transport ferroviaire) een daguitstap naar dit pittoreske museumbedrijf. Die dag stonden de stoomlocomotieven 031T Buffaud-Robatel N° 3714 "Béton-Bazoches" (1909) en 130T Corpet-Louvet N° 1 "Aisne" (1906) onder druk en werd locotractor 030 VFIL N° 351 te Le Crotoy ingezet voor rangeringen. VFIL staat voor Voies Ferrées d'Intérêt Local die de machine in 1951 bouwde.
Het patrimonium van de CFBS bestaat verder uit de tenderlocomotieven 020T Corpet-Louvet N° 25 uit 1927, 030T Pinguely N° 101 uit 1905 of 130T Haine St. Pierre N° 15 uit 1904 om er maar enkele te noemen. Tot de dieselvoertuigen behoren onder meer de locotractoren 030 VFIL N° 352 en 030 BA N° 12. Deze laatste werd in 1945 gebouwd voor de CFD (Chemins de Fer Départementaux d'Indre et Loire) en in februari 1952 verkocht aan de Chemin de Fer du Blanc à Argent (vandaar de aanduiding "BA"). De onderneming John Deere uit Fleury les Aubrais schonk de normaalsporige Y 2107 (ex SNCF). Vergeten we tot slot niet de motorwagens De Dion Bouton type OC1 en VFIL M-42, ex Chemins de Fer Economiques de la Somme en vervolgens Persan - Beaumont - Ercuis.
En dan is er de Micheline ZM 514 die oorspronkelijk de dienst uitmaakte op de 369 km lange spoorlijn tussen de hoofdstad Tananarive (nu Antananarivo) en de belangrijke haven van Tamatave (Toamasina) op het eiland Madagascar. Deze railbus op luchtbanden werd in 1952 gebouwd door Carel & Fouché, is tegenwoordig eigendom van de Société Michelin maar werd aan de CFBS toe-vertrouwd voor rijvaardige restauratie.
De treinen van de CFBS bestaan uit een bonte verzameling rijtuigen en goederenwagens, afkomstig van diverse smalspoorlijnen. Ik denk bijvoorbeeld aan de zes houten rijtuigen op draaistellen type Manage waarvan het nummer 10504 rood-groen is geschilderd, 10502 en 10510 een volledig groene livrei dragen terwijl de 10501, 10507 en 10508 gevernist zijn. In Zwitserland werden twee rijtuigen op draaistellen SIG Neuhausen (Chemin de Fer Yverdon - Ste. Croix) en een paar twee-assige rijtuigen type Schlieren (Chemins de Fer Electriques Veveysans) verworven. De oudste exemplaren uit de CFBS-verzameling dateren van 1889 (het salonrijtuig Desouches & David, uniek in Frankrijk) en 1893-94 (o.m. een rijtuig met bagage-afdeling De Dietrich). Pakwagen D-10801, afkomstig van de Chemins de Fer Economiques de l'Allier, werd in 1978 door APO (Ateliers de Paris et d'Outreau) gerestaureerd en omgebouwd tot laboratoriumwagen voor het registreren van de dynamische reacties van hun nieuw type draaistel "Duo", bestemd voor smalspoorwagens met grote capaciteit. Later werd diezelfde pakwagen heringericht en gedurende ieder ritseizoen in de haven van St. Valery opgesteld als verkooppunt voor biljetten en souvenirs.
Als toeristische spoorlijn was de CFBS vanzelfsprekend het decor voor verschillende bioscoop- en televisiefilms waaronder de bekendste zonder twijfel "Le cheval d'orgueil" (1980) van Claude Chabrol is. Tal van opnamen vonden plaats in en rond het stationnetje van Lanchères - Pendé.
In december 1985 teste de Société Matisa France, constructeur van spoorwegbouwmachines, voor het eerst één van haar smalspoorproducten uit op de lijnen van de CFBS en zorgde meteen ook voor de opleiding van het bedieningspersoneel. In de negentiger jaren werd deze "traditie" verder gezet met machines die hoofdzakelijk bestemd waren voor de Afrikaanse markt en via de haven van Dunkerque werden verscheept. Door deze werkwijze was de Chemin de Fer de la Baie de Somme in de mogelijkheid zo goed als haar volledige net tegen het jaar 2000 op professionele wijze en met behulp van het nieuwste materieel te vernieuwen.
Bijdrage afgesloten op 09/03/2007 - 12.41 u.
ENKELE WEBSITES
Webpagina van de organisatie FACS-UNECTO over de CFBS
Enkele beelden van de CFBS op www.railfaneurope.net
Site over het jaarlijkse stoomfestival van de CFBS
Officiële website van de vereniging CFBS |
