Chemin de Fer Touristique du Sud des Ardennes

Op 18 september 1999 bezocht ik met TSP de Franse toeristische spoorwegvereniging CFTSA wat staat voor Chemin de Fer Touristique du Sud des Ardennes. Aan deze uitstap hou ik nog steeds goede herinneringen over want de twee trajecten die werden bereden, kronkelen zich door het ronduit prachtig en gevarieerd landschap van de Franse Ardennen tussen Aisne, Marne en Meuse waar enkele stille getuigen ons bovendien herinneren aan een rijk historisch verleden.

De CFTSA is een initiatief van de in 1979 opgerichte vereniging ATVA of Amis de la Traction Vapeur en Ardenne met als hoofddoel de rijvaardige restauratie van een stoomlocomotief. Enkele leden besloten in 1987 om twee motorwagens X 3800 "Picasso" aan te kopen met het oog op een toeristische exploitatie van de 40,3 km lange sectie Amagne Lucquy - Challerange van spoorlijn 6 Revigny - Hirson. Dit was de rechtstreekse aanleiding tot het opstarten van de CFTSA. Met de Franse Nationale Spoorwegmaatschappij SNCF werd op 22 juni 1988 een overeenkomst getekend die toeliet om vanaf 2 juli van datzelfde jaar een museumuitbating op te starten, bijna 19 jaar nadat het reizigersvervoer op deze lijn werd gestaakt.

In 1991 volgde het lijngedeelte Pont Maugis - Stenay van lijn 19 Lérouville - Sedan dat door ATVA zelf wordt geëxploiteerd in samenwerking met de stad Mouzon. Dit traject ligt een eind weg van lijn 6 en dus van het hoofdkwartier van de CFTSA te Attigny. In 1991 werd aldaar de oude goederenloods met de bijhorende sporen aangekocht om het rollend materieel onderdak te verschaffen. Sinds 1993 wordt te Attigny ook het jaarlijkse "Fête du Rail" georganiseerd met een versterkte dienstregeling naar Vouziers, de deelname van de SNCF en tal van (buitenlandse) spoorwegverenigingen en een tentoonstelling van lokale en regionale produkten.

Beide lijnen zijn nog steeds eigendom van de SNCF. Lijn 6 wordt enkel nog gebruikt voor het lokale goederenvervoer dat vaak door volledige bloktreinen wordt gereden met o.m. granen, meststoffen, hout en kolen. Er zijn particuliere aansluitingen te Alland'huy, Vouziers Nord, Monthois en Challerange (situatie in 1998). Door deze transporten is de lijn geschikt gemaakt voor een asdruk van 22,5 ton en een maximum snelheid van 40 km/uur. De treinen worden hoofdzakelijk gesleept door BB 63500'en van Metz of BB 66400'en van Chalindrey.

Lijn 19 kent totaal andere transporten zoals een dagelijkse bediening van de kalkovens van Dugny en de papierfabriek van Stenay of het transport van rollen plaatstaal naar Mouzon. De bediening van lijn 6 en 19 door de SNCF gebeurt hoofdzakelijk in de voormiddag zodat een toeristische dienst in de namiddag geen probleem vormt. Bovendien rijden zowel ATVA als CFTSA enkel op zondag van eind juni tot begin september. Op aanvraag van groepen kan ook op andere dagen een trein ingelegd worden.

CFTSA begon haar museumexploitatie met de motorwagens X 3850 en X 3897, beter bekend als "Picasso's" waarvan er in totaal 251 exemplaren werden gebouwd. Ze kregen die naam vanwege de verschillende kleurstellingen die op het eerste exemplaar werden uitgetest en de asymetrisch geplaatste stuurhut, ook wel "kiosk" genaamd. Oorsponkelijk kenden deze motorwagens enkel derde klasse, maar na de opwaardering van het reizigersmaterieel in de zomer van 1956 werd die omgevormd naar tweede.

Motorwagen X 3850 werd gebouwd door de Ets. De Dietrich uit Niederbronn, kwam in dienst op 28 januari 1953 en werd achtereenvolgens ondergebracht in de stelplaatsen van Vesoul, Nancy, Vitry le François, Châlons sur Marne, Chalindrey en Mohon. Op het einde van haar loopbaan was ze nog aktief tussen Charleville Mézieres en Sedan of reed ze tot Givet en zelfs Dinant. De X 3850 werd in mei 1987 buiten dienst gesteld en had toen 2.858.973 kilometer op de teller staan.

Op 2 september 1954 werd motorwagen X 3897, gebouwd door de Ateliers du Nord de la France te Blanc Misseron, in dienst genomen en toegewezen aan de stelplaats Lyon Vaise. Daarna kreeg ze onderdak te Nancy, Vitry le François en Châlons sur Marne. Op 28 mei 1972 reed ze de laatste reizigersdienst tussen Troyes en Châlons, verhuisde daarna naar La Plaine om in 1985 in het depôt van Mohon buiten dienst te worden gesteld. Ze had er op dat moment 2.241.369 kilometer opzitten.

In maart 2000 kocht de CFTSA "Picasso" X 3898 die haar SNCF-loopbaan beëindigde op 30 september 1982 en in België geen onbekende is. In de kleuren van de Réseau Breton werd ze immers door de CFV3V tussen 1993 en 1994 ingezet op lijn 154 Dinant - Givet en van 1994 tot 1996 pendelde ze tussen Mariembourg en Treignes. Op 07 maart 1997 ging het richting Provins bij de CFTA (Chemins de Fer et Transport Auxiliaires) om uiteindelijk in april 2000 naar de hoofdzetel van de CFTSA te worden overgebracht.

Voor de dienst op de lijn Pont Maugis - Stenay verwierf ATVA in 1991 "Picasso" X 3838 die door de stad Mouzon werd aangekocht. Dit exemplaar rolde, net zoals haar jongere zus X 3850 van CFTSA, uit de montagehal van de Ets. De Dietrich en werd op 31 juli 1952 in gebruik genomen en toegewezen aan de stelplaats Nancy. Daarna ging het via Vesoul, Vitry le François, Châlons sur Marne en Chalindrey richting Mohon. Op 19 juni 1987 ging de X 3838 met pensioen.

Naast deze "Picasso's" bestaat het materieelbestand van CFTSA nog uit motorwagen X 2468 en het rijtuig XR 8150 die in 1992 werden aangekocht bij de Chemin de fer Touristique Midi-Pyrénées uit Toulouse. De X 2468 maakt deel uit van een serie van 79 motorwagens met 2 Renault-motoren type 517-N van 300 pk elk die kort na de Tweede Wereldoorlog werden besteld voor gebruik op hellingrijke trajecten. Naast bijwagen XR 8150 heeft CFTSA ook nog rijtuig XRBD 8164 in haar verzameling opgenomen. In totaal werden 193 van deze voertuigen gebouwd door de Ets. Decauville te Corbeil. Ze tellen 81 zitplaatsen en wegen 19,5 ton. Motorwagen X 2468 wordt momenteel te koop aangeboden.

In mei 2006 kocht de CFTSA de 4406 van de NMBS aan. De motorwagen werd door het personeel van de werkplaats Stockem volledig gereviseerd. De officiële voorstelling van deze nieuweling op Franse sporen gebeurde te Attigny op 15 augustus 2006 tijdens het "Fête du Rail".

Bijdrage afgesloten op 12/11/2005 - 13.58 u.
Geactualiseerd op 15/07/2006 - 15.52 u.


ENKELE WEBSITES

Webpagina van de organisatie FACS-UNECTO over de CFTSA
Officiële website van de vereniging CFTSA